Vì sao Apple bỏ 3 tỷ USD mua Beats

Vì sao Apple bỏ 3 tỷ USD mua Beats

Cho đến khi thương vụ Apple mua Beats được công bố chính thức, vẫn chưa có ai dám chắc Tim Cook sẽ thu được những gì khi bỏ tiền ra để biến Dr. Dre thành "tỷ phú Hip-hop đầu tiên".

 

Thương vụ Apple mua lại nhà sản xuất tai nghe cao cấp Beats Electronics đã chính thức được công bố với trị giá 3 tỷ USD – mức giá cao nhất mà Apple từng bỏ ra để mua lại một công ty khác. Đến trước ngày 28/5, số tiền lớn nhất mà Quả Táo bỏ ra để mua lại một công ty nhỏ là 400 triệu USD (thương vụ mua lại NeXT Computer vào năm 1996). Với vụ sát nhập này, Apple đã thu về hệ điều hành NeXTSTEP – một hệ điều hành sau này đã trở thành nền tảng cốt lõi cho cả Mac OS X và iOS. Đồng thời, khi mua lại NeXT, Apple cũng đã đưa Steve Jobs (nhà sáng lập của NeXT) trở lại với Apple vào thời điểm 10 năm sau khi bị "đá" khỏi công ty do ông đã sáng lập cùng Steve Wozniak.

Với trị giá gấp gần 8 lần thương vụ mua lại NeXT, Beats sẽ mang lại cho Apple những gì?

Âm nhạc

 

Từ trái qua phải: Jimmy Iovine (nhà sản xuất âm nhạc, đồng sáng lập Beats), Tim Cook (CEO Apple), Dr. Dre và Eddy Cue (phó chủ tịch Apple). Ảnh chụp ngày 28/5 tại trụ sở Apple đặt tại Cupertino, California, Mỹ.

Trong bức thư chính thức gửi tới các nhân viên của Apple khi công bố thương vụ Beats Electronic, CEO Tim Cook cho biết: "Âm nhạc là một phần quan trọng trong cuộc sống và văn hóa của chúng ta… Âm nhạc cũng có một vị trí đặc biệt trong trái tim của chúng ta tại Apple, và chúng ta biết rằng Apple có thể đóng góp nhiều hơn cho một thứ rất quan trọng với xã hội. Đó là lý do vì sao chúng ta sẽ tiếp tục đầu tư vào âm nhạc, mang những con người tuyệt vời này về với chúng ta để có thể tạo ra các sản phẩm và dịch vụ âm nhạc sáng tạo nhất trên thế giới".

Nhưng, liệu những chiếc tai nghe Studio hay Solo có phải là lý do duy nhất khiến Apple chịu chi tới 3 tỷ USD? Gọi thương vụ Beats về với Apple là "một chương mới trong lịch sử", Tim Cook đã chỉ ra 3 lý do quan trọng nhất để mua lại Beats Electronic với giá 3 tỷ USD: Jimmy Iovine, Beats Music và các dòng tai nghe đầu bảng của Beats.

Jimmy Iovine

 

Ảnh chụp ca sĩ Gwen Stefani, Steve Jobs và Jimmy Iovine. Iovine là bạn thân của nhà sáng lập quá cố của Apple.

Không phải là một nghệ sĩ nhưng Jimmy Iovine vẫn là một trong những thế lực lớn nhất của ngành công nghiệp thu âm tại Mỹ. Với kinh nghiệm làm việc hơn 20 năm tại Universal Music Group, Iovine đã từng làm việc với những huyền thoại như John Lennon, Bruce Springsteen và U2. Hiện Iovine đang là chủ tịch của các hãng đĩa Interscope, Geffen và A&M. Ông cũng là một trong những ngôi sao cá tính nhất trong giới thu âm chuyên nghiệp.

Song, trong những năm gần đây, càng ngày Iovine càng rời xa các hãng đĩa của mình để tham gia vào các hoạt động kinh doanh khác mà điển hình là Beats Electronics. Khi ra mắt Beats Music, Iovine trở thành một trong những nhà lãnh đạo đầu tiên của ngành công nghiệp âm nhạc nhận ra rằng số lượng người mua và tải về các bản nhạc từ các gian hàng trực tuyến sẽ giảm sút, và tương lai của ngành công nghiệp âm nhạc sẽ thuộc về dịch vụ phát (stream) nhạc qua mạng có trả phí.

Bởi vậy, ngay từ trước khi thương vụ Apple mua lại Beats được hoàn tất, các chuyên gia phân tích đã có thể đoán biết được rằng Apple cần Jimmy Iovine để "thay đổi hoàn toàn và thực hiện chiến lược âm nhạc" cho Apple.

 

Iovine (trái) chụp cùng Steve Jobs và các thành viên ban nhạc U2.

Điều bất ngờ là trong bức thư nội bộ gửi tới các nhân viên thông báo sự kiện mua lại Beats, Tim Cook chỉ nhắc đến tên Dr. Dre một lần duy nhất. Ngược lại, Jimmy Iovine được vinh danh là "người đi đầu quá trình sáng tạo trong ngành công nghiệp âm nhạc, bao gồm cả vai trò đối tác quan trọng khi iTunes Music Store ra mắt hơn 10 năm trước". Vị CEO đương nhiệm của Apple coi Iovine là "người đóng góp quan trọng cho thành công của iTunes Store" và cũng không quên ghi nhận Iovine đã "sản xuất đĩa nhạc và hợp tác với nhiều nghệ sĩ nổi tiếng nhất". Dĩ nhiên, Apple cũng có thể dành những lời có cánh này về Dre, nhưng, như đã nói ở trên, rapper nổi tiếng này chỉ xuất hiện trong bức thư của Tim Cook đúng một lần duy nhất.

Khó có thể khẳng định rằng Tim Cook sẽ "hợp" với Iovine. Tim Cook luôn cố gắng chính xác đến tuyệt đối, luôn thực hiện các bước đi được tính toán rất cẩn thận, và ngay cả con người hàng ngày của Cook cũng khá bình dị, nhỏ nhẹ. Điều này hoàn toàn trái ngược với Iovine: nhà sản xuất âm nhạc này thường có những phát ngôn khá "ngông" và sẵn sàng nắm bắt những cơ hội đầy rủi ro. Song, ai cũng có thể nhận thấy rằng nếu đem kết hợp Tim Cook với Iovine, giới công nghệ sẽ lại nhìn thấy dáng dấp của Steve Jobs: độc đoán nhưng tràn đầy nhiệt huyết, sáng tạo nhưng vẫn "miễn nhiễm" với sai lầm.

Beats Music

 

Beats Music mới chỉ đạt hơn 100.000 người dùng, nhưng Apple vẫn chưa có dịch vụ phát nhạc trực tuyến đáng chú ý nào cả.

Trong khi Apple thường xuyên vẽ ra một viễn cảnh tốt đẹp cho iTunes thì sự thật là khoản doanh thu trực tuyến 2,6 tỷ USD của Apple trong quý vừa qua chủ yếu đến từ ứng dụng thay vì các nội dung nhạc, video số. Với số lượt tải ứng dụng đạt tới 3 tỷ lượt vào tháng 12 vừa qua, có thể dễ dàng nhận thấy rằng tương lai của "cửa hàng số Apple" không còn thuộc về các file nhạc số.

Các cuốn sách dạy kinh doanh vẫn thường nhắc lại một bài học căn bản về tính "thức thời" cần có trên thị trường: khi iPod và iTunes ra mắt, các hãng đĩa chùn chân không muốn nhảy vào thị trường mới mẻ này do lo ngại sẽ ảnh hưởng tới doanh số CD và các loại hình truyền thống khác. Kết quả là Apple, không phải là một thế lực âm nhạc nào khác như Universal hay Sony, trở thành "ông vua không ngai" của thị trường nhạc số trị giá hàng tỷ USD.

Trước đây, Steve Jobs đã từng tuyên bố "căm ghét" mô hình trả phí nghe nhạc qua mạng. Song, thành công của chiếc iPad mini (và có lẽ là cả chiếc iPhone cỡ lớn ra mắt trong tháng 9) chứng minh rằng quan điểm của Steve Jobs không phải lúc nào cũng phù hợp với thời đại. Thành công của dịch vụ Spotify cho thấy Apple sẽ buộc phải đi theo mô hình nhạc trực tuyến mà Steve Jobs căm ghét: trong tháng 5, Spotify đã thu hút được tổng cộng 40 triệu người dùng (bao gồm 10 triệu người dùng trả phí). Trong năm 2013, người dùng bỏ ra tới 4,5 tỷ giờ để nghe nhạc trên Spotify.

 

Apple sẽ cho phép Beats Music hoạt động trên cả các nền tảng đối thủ trong tương lai gần

Doanh số file nhạc bán từ iTunes không còn tăng trưởng; cả 2 dịch vụ iTunes Match (dịch vụ lưu nhạc lên đám mây của Apple) và iTunes Radio (nghe radio trực tuyến miễn phí, có quảng cáo) đều thất bại.

Vậy đâu là lý do iTunes Radio không thể cạnh tranh cùng Pandora hay Spotify? Câu trả lời là khả năng gợi ý bài hát nên nghe quá kém cỏi. Các phiên bản iTunes mới đã bị chỉ trích quá nhiều về thiết kế và khả năng gợi ý mua nhạc cho người dùng. Đây là một điều mà Apple có thể khắc phục khi mua lại Beats: cả dịch vụ stream nhạc lẫn bộ máy nghiên cứu gợi ý bài hát cho người dùng của Beats Music đều vượt xa iTunes Radio.

Tim Cook thừa nhận rằng Beats Music là "dịch vụ trả phí đầu tiên làm đúng mọi thứ". Vị CEO của Apple cũng không ngần ngại hé lộ rằng Beats Music sẽ là một bổ sung tuyệt vời giúp "đội hình iTunes trở nên tốt hơn, mở rộng sự kết nối của khách hàng với âm nhạc". Dĩ nhiên, chúng ta cũng không thể quên rằng Apple hiện đã nắm tới 80 triệu thẻ tín dụng trên các gian hàng trực tuyến. Điều Apple cần làm chỉ là mang tới một dịch vụ đủ tốt nhằm thu phục các fan mà thôi.

Tai nghe (và giá trị thương hiệu)

 

Chiếc Earpod là sản phẩm tai nghe đáng chú ý duy nhất của Apple. Những chiếc earbud cũ kỹ thậm chí còn thường xuyên bị lôi ra làm trò đùa của giới sành âm thanh.

Cuối cùng, chúng ta vẫn không thể quên được rằng Beats là thương hiệu tai nghe số 1 trên thị trường hiện nay. Những người kêu gọi Apple bỏ tiền ra mua các tên tuổi phần mềm như Spotify hay Dropbox đã quên mất rằng Apple là "công ty iPhone" chứ không phải là một công ty phần mềm". Thế mạnh truyền thống của Apple là tạo ra các sản phẩm phần cứng đẹp, hoạt động tốt và bán chạy. Tai nghe Beats đáp ứng tất cả các tiêu chuẩn này.

Trong khi những người sành âm thanh sẽ không đánh giá cao tai nghe Beats, đây vẫn là công ty tai nghe duy nhất có doanh thu 1 tỷ USD mỗi năm. Dưới sự lãnh đạo của Jimmy Iovine, Beats đã thực hiện một chiến lược cực kỳ đúng đắn – chiến lược làm nên thành công của Samsung: đặt quảng cáo lên trên hết. Tai nghe Beats xuất hiện trong tất cả các video clip âm nhạc đình đám, và thậm chí còn được mang tặng cho các ngôi sao bóng rổ nhà nghề. Những chiếc Beats Studio trở thành "biểu tượng đẳng cấp" số 1 của giới trẻ.

 

Tim Cook ghi nhận tai nghe Beats là "Một trong những sản phẩm của bên thứ 3 được ưa thích nhất, đánh giá cao nhất trên cửa hàng bán lẻ và trực tuyến của Apple"

Trái ngược lại, ngoài chiếc Earpods khá độc đáo (nhưng vẫn chưa đạt đến đẳng cấp audiophile), Apple không có một sản phẩm tai nghe nào đáng chú ý cả. Đáng lo ngại hơn, vị thế của iPhone cũng không còn được như trước đây: cuộc cách mạng smartphone đã bắt đầu được 7 năm, và với giới trẻ, iPhone đã trở thành một sản phẩm khá tầm thường. Tuổi teen của thập kỷ 2010 không hiểu được cảm giác sung sướng khi "nâng cấp" từ một chiếc iPod hay một chiếc điện thoại phổ thông của Nokia lên iPhone 3G. Với giới trẻ, biểu tượng chữ "b" của Beats là hình ảnh "hot" nhất vào lúc này.

Thành công lớn nhất của Beats là thuyết phục người dùng bỏ rất nhiều tiền ra mua các sản phẩm hào nhoáng mà họ không thực sự cần có. Mua lại Beats sẽ giúp Apple thoát khỏi hình ảnh của Xerox (một công ty công nghệ tiên phong của Mỹ): sáng tạo tột đỉnh rồi chìm vào dĩ vãng. Apple đã mang tới thế giới người tiêu dùng những sản phẩm không ai có thể tưởng tượng ra (iPod, iPhone, iPad và MacBook Air). Giờ là lúc Quả Táo cần hồi sinh thương hiệu của mình, bằng cách "trẻ" hóa, "sành điệu" hóa hình ảnh iPhone đi kèm với tai nghe Beats.

Tương lai của Beats và Apple

 

Chỉ trong vòng 8 giờ sau khi công bố mua lại Beats, cổ phiếu Apple đã tăng mạnh và gần đạt mức 630 USD/cổ phiếu, vượt xa mức 610 USD/cổ phiếu vào 5 ngày trước. Giới đầu tư rõ ràng đang đặt rất nhiều kỳ vọng vào thương vụ mới của Apple. Ngay cả CEO Doug Moris của Sony Music Entertainment cũng phải thừa nhận rằng vụ sát nhập này sẽ giúp Apple trở nên "sành điệu" một lần nữa khi "kết hợp được hiểu biết của Iovine về văn hóa trẻ cùng hàng triệu thẻ tín dụng của Apple.

Gần như Chắc chắn, Apple sẽ ra mắt một dịch vụ nghe nhạc trả phí có thể đè bẹp Spotify. Các dòng tai nghe Beats sẽ được quảng bá mạnh mẽ cùng những chiếc iPhone đầu tiên ra mắt trong năm nay. Iovine sẽ từ bỏ vị trí tại các hãng đĩa của mình để tập trung vào vị trí mới của Apple. Ngay cả Dr. Dre cũng sẵn sàng "làm những điều cần thiết" cho Quả Táo.

Thậm chí, nhờ có Beats, Apple còn có thể bắt đầu phát triển chiếc iWatch bị đồn đại đã quá lâu nhưng đến giờ vẫn "bặt vô âm tín". Sự kết hợp giữa thương hiệu Beats và tài năng thiết kế của Jony Ive cũng sẽ không khiến các fan phải thất vọng. Dĩ nhiên, chỉ có thời gian mới có thể trả lời liệu Tim Cook đã quyết định đúng hay không, song các tín hiệu vào thời điểm này cho thấy một chương mới của Apple đã thực sự bắt đầu.

Lê Hoàng

Tổng hợp Verge, NyMag, BuzzFeed & WSJ

Tin khác